Raymond Lagardère, Gemèir de Gasconha

28 Gen

Ièr au ser, au cinèma Utopia de Bordèu, èm anat véder lo filme de Patrick Lavaud Raymond Lagardère, Gemèir de Gasconha. Aquèra projeccion, seguida d’un desbat, èra l’overtura de las 9au Encontras cinematograficas de l’Espace Marx-Utopia qu’an per jos-títol « La classe ouvrière c’est pas du cinéma« .

Lo filme

Lo filme es metut en imatges per Jean-François Hautin, e produsit per la SMAC e las Nueits Atipicas de Lengon (dont Patrick Lavaud es lo director). Pendent 45 minutas, Lavaud hè l’entrevista, en gascon, de Raymond Lagardère, vadut en 1925 a Sòra, dens lo massis de las Lanas des Gasconha.

Hilh de meitadèir-gemèir, Raymond Lagardèra assista a 12 ans au congrès deus sindicats gemèir que se debana a Sent Sefrian. A 14, comença d’èster meitadèir-gemèir eth-medis. Puish vaquí la guèrra de 39-45, l’aucupacion alemanda. En 1943, es recrutat per lo PCF clandestin per distribuir l’Humanité, puish s’engatja dens lo maquis lanés. A la liberacion, comença son engatjament sindicau e puja chic a chic de representant locau a secretar generau de la Federacion de gemèirs e meitadèirs deu Sud Oest (1965-1990). A costat d’aquò, estot president deu cercle obrèirs de Sent Sefrian pendent 30 ans, e elegit locau 41 ans.

Podem aver duas criticas sus la fòrma deu filme : l’imatge e la realizacion. Chic de mejans permetan pas d’aver un cameraman deus bons, e de còp l’imatge en patís. Dens la realizacion, regretam a còps lo manca de pregondor deu subjècte. Per exemple, l’engatjament sindicau o l’estatut de meitadèir-gemèir s’ameritan benlèu un chic mei de prigondor.

Lo desbat

La projeccion èra donc seguida d’un desbat. La sala èra combla (un centenat de personas). Quauquas testimoniatges de personas urosas d’enténer lo « patoés de lors pairs », mes sustot quauquas precisions de Raymond Lagardère sus causas non ditas dens lo filme.

  • Raymond Lagardère dens l’emission de Daniel Mermet Là-Bas si j’y suis.

  • Raymond Lagardère, Sous les grands pins, mes espoirs, mon passé. Espace Marx Aquitaine Bordeaux Gironde, IHSA CGT, 12€.

Advertisements

Excitants Occitans !

10 Gen

S’etz pas occitanistas, avetz benlèu mancat lo buzz. Lo 6 de genèir, lo jornau esportiu francés L’Équipe hasot sa una dab un títol que tremolèt l’Occitanista convinçut : Excitants Occitans !

excitants occitansSus Facebook, es la desbondada. Imaginatz, lo mot occitan emplegat en una deu  quotidian esportiu lo mei vielh de França. Lo nom de nòsta lenga, de nòste país, de nòsta amna… Vertat, a purmèra vista, es una avançada de las bonas per la visibilitat e la reconeishença. Mes perque un títol atau ? Qu’avem hèit per meritar aquò ?

Es simple, es per soslinhar la preséncia d’un nombre consequent de jogadors occitans dens l’efectiu selectionat per Philippe Saint-André (seleccionaire deu XV de França de rugbí) per l’estagi de preparacion au Tornei das 6 Nacions. Segon lo jornau, son 12 jogadors de l’Estadi Tolosan que son estats causits !

E los autes ?

Per L’Équipe, los Occitans son los jogadors tolosans. Pas mei. Que díser deus 7 jogadors de Clermont, deus 2 de Montpelhier, e deus de Castres e Tolon ? Fin finau, son pas 12 mes 23 occitans sus 30 jogadors seleccionats !

Que L’Équipe, qu’es a l’encòp un mèdia francés e un mèdia esportiu, sii pas ponchut sus la question de la geografia occitana, aquò ic podem acceptar. Mes que los Occitanistas se congratulan d’una reussita atau,…

 

Les aventures de Tintin

3 Nov

Soi anat véder lo Tintin de Spielberg ! E òc, soi jo tanben una victima de la mòda !

Èri pas caud a la debuta, i a 3 o 4 més quan èi entenut a parlar deu film. Tintin, pensavi que n’en èri pas fan. Perque ? Segurament lo costat « Hergé èra un facho, etc ». Pensi que hasèvi una fixacion sus Tintin au Congo e Tintin au país deus Soviets.

Èi legit cada libe i a un vintenat d’annadas en vacanças en çò de la mairia, e per legir 23 albums (sabèvi pas per Tintin et l’Alph-Art) en duas setmanas, pensi que m’a agradat. Fin finau, per me decidir, èi tornat legit Objectiu Luna e Avem marchat sus la Luna.

Lo film es vertadèrament bon. L’esperit Tintin i es. La sola causa desastrosa es la cara de bolimics deus Dupondt…

Made in Japan

5 Ago

Sabi pas mes se, coma jo, etz un chic bobo-branchouille, benlèu vos agrada la cosina japonesa. E benlèu vos agrada tanben de cosinar…
Èi trobat lo blòg ginhec d’una francesa que demora au país deu sorelh lhevant :

A vos baguettes

Es fabulós, i a tota la basa, sufís de se deishar anar a la creativitat.

Lo solet chepic, es un pauc la blogaira èra-medisha qu’es, com díser,… un chic colheta-panpan…

Vos deishi dab una video sus la famosa sopa (deliciosa) que se pòt minjar dens los restaurants japonés de França :

Deu costat de Chamberet…

14 Jul

Pueg de Faia

TERRA

Segur n’ai parlat de la terra. N’ai parlat e ne’n parlarai.
Mas la terra, per ieu, d’en primier, quo era be quela terra, ma terra, la terra de mon país.
La terra que labourave, que ne’n tirave lo rochier. Lo prat onte gardave, entre los plais que venan nauts
– lo fau e la nosilhiera, lo bòsc de chabra e lo chastanh -. Lo sendaròl onte passave, que lo fretave un bocin mai.
L’erba, que l’ai fenada, e lo fen qu’ai sejat. Quo es be lo ciau d’aqueu país, e los puegs a la perduda entre fums e nivols.
Ma maison. La maison de terra, de peira, de bòsc, lo bassuelh de la maison e la còssa sus los landiers.
Lo fuec, la font e l’aer, tot ço que chau per viure, ço qu’ai a l’entornde ieu. Mas la terra de lonh es be terra parier,
ço que pòrta la terra e la mar ço que mena, e lo mesme solelh e los solelhs d’alhors, fums d’estialas,
fum de poussiera. En las priondors dau ciau de tots los ciaus, quala que sias, poussiera,
te chante la terra, ma terra, en lo denaut, en lo debas, dins lo pareisser mai dins l’esser, te chantarai, tu l’òme viu
dins lo secret de l’estindòla e dins lo còr de Dieu.

DELPASTRE Marcela (1984). «Terra», Lo Leberaubre, n°12, p 4.

Les aventures de Philibert, capitaine puceau

10 Jun

Vos l’èi pas jamei dit, es benlèu un acte mancat hart de significacion, mes i a quauques més, soi anat véder aquèth filme : Les aventures de Philibert, capitaine puceau. E òc, soi jo, un deus 47 299 qu’i son anats la purmèra setmana…
Es un pastiche de filmes de capa e d’espada de l’epòca de Jean Marais.

Quan son pair passa l’arma a gaucha, Philibert descobrís qu’èra pas son pair. Lo son pair èra un nòble e estot tuat per lo maishant Clotindre (Alexandre Astier). Philibert lo dèu venjar per tornar trobar lo son rang.
Bon fau saber que Philibert a la particularitat d’èster inocent… e puncèu. Es pur, de còr e d’arma, a un punt tau que se hè engarçar a cada còp. Es lo brava, qu’es tant brave que n’en es pèc. E es aquò que hè arrider.

Deu costat de l’umor, fau saber que lo filme es gessit de la còla que hasot los dus OSS 117(scenarista, …). I a un comic de moeurs que necessita quauquas referéncias. (Per exemple, quan dens OSS 117 – Rio ne répond plus, lo cap deus servicis secrets francés dit a OSS 117 : – Quoi qu’il en soit Hubert, vous partez pour Rio de Janeiro et en échange du microfilm, vous lui donnez 50 000 Francs. – Nouveau ? – Nouveau. Fau saber que 50 000 ancians francs hèn 500 navèths francs, sii chic o mic 75 €. Donc quan OSS 117 dit Nouveau ? es absurd per un agent secret de pensar qu’un govern posqui èster racketat de sonque 75 €… Lo rasonament se dèu héser en una fraccion de segonda, pr’amor l’explicacion es caganta.) Donc s’avetz pas las claus deus filmes de capa e d’espada, Philibert es pas tròp comic… Bon enfin, i a pas sonque aquò, i a quauques gags que m’an hèit petar d’arríder. Quan lo Philibert dèu menar l’equipatge d’una galèra dinc a la mutineria, mes shens desvelhar los sordats, ic hè en chebitejar, mes dab los gests d’un gran orator. Una scèna memorabla que s’acaba per los aplaudiments muts deus galerians…

Fin finau, un filme pas tant pèc que Les Bronzés, un chic dens la dralha de La cité de la peur, mes arcuelhut com Les clefs de bagnoles.

X-Men : First class

8 Jun

X-Men : First class
Bon, èi pres mei de plasér que dab L’estanquet de ta raça, solide, mes compreni pas la critica qu’èi entenut sus France Inter dens l’emission On aura tout vu. La critica que parlava d’un filme diferent deus autes X-Men, lo tèma de la diferéncia, etc… Ben non, es un bon divertiment, mes es pas mervelhós, e sustot es pas briga diferents deus autes (bon, es pas tant poirit que X-Men Origins : Wolwerine, urosament). Es un filme d’accion, dab mutans que se pausan la question de la lora plaça dens la societat e patin cofin, e que se pampan a grans còps d’ondas magneticas e telepaticas… I a quitament una mutanta volanta que pòt escupir carbons… Un filme de véder au tarif estudiant…

L’Estanquet de ta raça

27 Mai

Au bistrot du coinÈi gausat. Me soi dit : « i a pausa que soi pas anat véder un filme a l’Utopia de Bordèu, hèn l’esfòrç d’ic passar en occitan, anem… » La serada èra perpausada per l’IEO33. A la fin, èra prevista una discutida « L’occitan, une langue d’aujourd’hui », animada per Eric Astié que participèt au doblatge en occitan (hè la votz de Vincent Desagnat).

Bona suspresa (la sola de la serada) : lo nombre de spectators, un cincantenat, tots chic o mic gessit deus cors per adults botats en plaça per l’IEO en Gironda. Per una vila coma Bordèu, pas tant occitanizada qu’aquò, e mei que tot per una manifestacion paganta (6 €), es una escaduda.

Lo filme :
Dejà, fau saber que la mitat deus noms sus l’afica son aquí per agranhar lo public. Bruno Solo, François Berléand, Eric e Ramzy o enqüèra Eddy Mitchell an pas que duas-tres replicas. Bon, evidentament, quitament s’avèvan avut un ròtle mei gran seré pas estat aquò que m’auré agradat…

L’istòria es hòrt simpla : es lo filme Brooklyn Boogie mes dab l’excelléncia deu cinèma francés. Fred Testot en plaça d’Harvey Keitel, e guest stars coma Eric Judor quan los americans an Lou Reed

Son los poblans d’un barri d’una grana vila (Paris ?) que s’amassan per pujar un espectacle caritatiu enta’us SDF. E tots que vènen a l’estanquet de Manu (votz de Joanda) per las repeticions. Es una iniciativa deu netejader Bertrand (Guy Lecluyse, votz de Jean-François Vignaud). E donc vedem lo barri sancèr. Es coma una fotografia de barri. Ouais, podem díser aquò…

Çò que hè vertadeirament cagar : lo sostitolatge francés. Quan avetz quate dialèctes dens las aurelhas (gascon, provençau, lemosin e lengadocian), es a díser quate biais diferents de véder una medisha lenga, e qu’avetz la possibilitat de legir la version francesa, … ben causissetz la version francesa.

Bon, fin finau, la discutida, l’avem pas vista. Em partit avant la fin deu generic. Aurí pas podut enténer lo tradicionau repic occitanista « coma es en occitan es plan© ».

Internacionalizacion deu cinèma occitan

19 Mai

Robert De Niro es fan de Piget Production !

Son esperats per la premsa internacionau !

De seguir…

Lo Doctor : 1 – las regeneracions

25 Mar

Vos avèvi parlat deu Doctor vos brembatz ? Mes qui es aqueth doctor ? As pas nat diplòma. E coneishem pas lo son nom. En mei d’aquò, pòt cambiar de cara. Mes çò sordèish, es qu’es pas uman, es un Senhor deu Temps, e vèn deu planeta Gallifrey !

Vos enteni d’aquí, « l’Òmi es vengut caluc, se pensa conéisher un extratèrrestre… » Mes non ! Lo Doctor es un personatge de television ! Es lo personatge principau de la seria Doctor Who !

Per jo, es LA seria. Per la television, es la mei anciana seria de sciéncia-ficcion. Existís despuish noveme 1963, e a despart d’una pausòta en las annadas 90, s’es pas jamei estancada ! Mes es pas coma Los hucs de l’amor,  que compta 9620 episòdis, n’en compta pas que 770 (a la data de uèi).

Per pausar l’ambient, fau conéisher l’idèia la mei ginheca deus creators : com héser quan la vòsta istòria es basada a l’entorn d’un personatge principau (lo Doctor), e que la vòsta seria dura despuish 48 annadas ? Non, pr’amor sabi pas s’avetz un chic pensat ad aquò, mes 1963, es l’annada de naishença de Quentin Tarentino, Johnny Depp o las stars mondiaus Sophie Davant o Laurent Ruquier per exemple. S’etz vaduts coma jo dens la purmèira mitat de las annadas 80, avetz segurament creishut dab eths (de grat o per fòrça…) e avetz segurament constatat que Sophie Davant, quitament s’es enqüèra a nos hèser cagar, es pas mei animatora de Fort Boyard. A la television, e au cinèma tanben, i a çò qu’apèran la quòta de popularitat, e los contractes tanben, e mercés ad eths, de quan en quan, los actors o animators hèsen una crisi e se prenen (per una tempsada sovent tròp braca) la retirada (qu’apèran La traucada deu desèrt). I a tanben duas-tres causòtas de ren coma lo vielhum, la malautia e la mòrt. E en 48 annadas, s’en pòt passar de causas !

Los creators de la seria an donc decidit que lo Doctor, en bon extratèrrestre e mei que tot Senhor deu Temps, auré  ren de mensh que lo poder de regeneracion ! Oh my God ! Aquò, dejà, es la classa superiora !

A cada còp qu’es pròcha de la mòrt, un Senhor deu Temps se pòt cambiar cada cellula deu son còs entà trompar la Dalhadora ! Es pas formidable aquò ? Despuish la debuta, lo Doctor a cambiat de còs 10 còps ! Se parla donc de 1èr Doctor, 2au Doctor, etc… dinc a uèi dab lo 11au Doctor ! E òc !

Aquí las soas 11 caras :

Los 11 Doctors

Los 11 Doctors

1 – William Hartnell (19631966)
2 – Patrick Troughton (19661969)
3 – Jon Pertwee (19701974)
4 – Tom Baker (19741981)
5 – Peter Davison (19811984)
6 – Colin Baker (19841986)
7 – Sylvester McCoy (19871989 et 1996)
8 – Paul McGann (1996)
9 – Christopher Eccleston (2005)
10 – David Tennant (20062009)
11 – Matt Smith (2010-)

E trobatz que lo Doctor sembla uman ? Eth,que’vs respondré que com los Senhors deu Temps son naishuts en purmèir, semblatz Senhor deu Temps !