Lo Japonés minjan sonque Sushi…

Aquí una videò d’una emission francesa que se sona Les nouveaux Explorateurs. Lo tipe es un globe cocker, que se passeja de país en país per descobrir las cosinas deu monde. Es mei interessant que Fouchette et sac à dos, dab l’auta poticha… Evidentament, es au Japon !!

Sus lo viu, Sarà Laurens

Èi legit, per tu lector afogat de mon blòg, un libre la colleccion A Tots, lo nº188. Se sona Sus lo viu e estó escrit per Sarà Laurens. Estó premiat en 2010 per lo Pau Froment.

L’autora

Sarà Laurens es nascuda en 1980 a Nismes, a hèit estudis d’anglés e d’occitan a Montpelhièr e es ara a Marselha. Publica de quan en quan dens las revistas OC e Reclams. Redigís de cronica per lo jornau Aquò d’Aquí.

Lo libre

Sus lo viu es un recuelh de 7 nòvas. Vau pas resumir caduna. Forra-bora, se parla d’un òme qu’ensaja de se suicidar en esperar que lo trin passa, d’un grop de joens en vacanças per hestejar la fin deus examens, un emplegat municipau ahuecat de telesusvelhança, tres vielhs que passan pas lo vrèspe a espiar Derrick, un òme que s’es inventat un mestièr originau, una secretària descomplexada e d’un grop de gangster a la Reservoir Dog… I a de que har dab tot aquò.

Es escriut d’un biais simple, dens un provençau maritime (se n’en cresi la quatau de cubèrta) aisit. Estó pas redigit dab lo TDF, mes la lenga es pas per autant vueita (es un compliment, m’agradan pas los “libres codex”, que fau legir dab un descodader…).

I a causas que se poden reprochar au libre, vau pas damorar dens un consensualisme occitanista primari. Enfin, son pas causas qu’arcasti a l’autora. Es joena, es un purmèr libre. Auré avut besonh de mei d’acompanhament de la part de la maison d’edicion. Ja, un libre de 79 paginas, es pas un libre, es un liberòt… Bon enfin, es pas grèu. Çò mei grèu es una sensacion de vuèit a una pagina de la fin de cada nòva. Sembla se desalenar un chic tròp lèu. Lo trabalh de l’editor, sustot quan s’agís de joens autors, es d’agulhar. Manca pas gran causa per que los racontes sian excepcionaus, l’editor es passat a costat. Enfin, vam pas tirar sus l’ambulància, sabem on en es IDECO…

Es un libre que conseilhi. Per quauqu’un que comença l’aprentissatge de la lectura, o que vòu aver un purmèr contacte dab lo dialècte provençau, es pas mau deu tot. Enfin, vos faurà trobar un distributor per lo crompar… Domatge, esperi que l’IEO assegurarà, sinon la promocion, au mensh la venta deus estòcs d’IDECO.

LAURENS Sarà, Sus lo viu. IEO-IDECO, A Tots n°188. 2010. 79 p. ISBN : 978-2-85910-471-9

Pensatz diferentament

Pensatz diferentament.*

Sabi pas çò que m’arriba despuish una setmana, mes èi una òrra set de pensada alternativa !
Tot comencè per aquesta videò :

Puish aquèra :

S’avetz pas 5 òras a disposicion, espiatz aquèra :

Bon, soi pas au punt sus la question de l’educacion populària, mes las conferéncias gesticuladas de Franck Lepage an l’avantatge de segotir las neurònas.

Mes me soi pas estancat ad aquò ! Avèvi ensajat de légir Métronome de Lorànt Deutsch (urosament, mercés au Kindle, e a la magia d’Internet, l’èi pas crompat…) e avèvi pas passat lo purmèr capítol. Lo fabulós actor deu filme 3-0 se la jogava un chic tròp “jo que sabi  ! jo que sabi !” (genre Hermione dens Harry Potter). Fin finau, semblaré qu’agi rason de pas perder temps (e moneda) dab aquò… (E l’emission en 4 parts de France 5… Mon Diu…)

Mes èi trobat quauqu’arren d’interessant. Un libe sus l’istòria de França descorticada per un jornalista deu Nouvel Observateur. Bon, soi pas fan d’aquesta revista, mes fau avoar que l’obratge es de qualitat e tempta de sortir de la vision costumèra de l’istòria nacionau qu’avem.

S’ic trobatz per pas tròp car :

• François Reynaert, Nos ancêtres les gaulois et autres fadaises. Fayard, 2010. ISBN : 978-2213655154 (Disponible en ebook)

Evidentament, s’avetz legit las òbras completas de Robert Lafont, seratz un chic decebut ; mes s’avetz un amic “istoriòfile” e pas tròp critic (un deus qu’an crompat Métronome per exemple…), podetz docetament començar son educacion dab aquò.

*Think difrerent.

La plega 2012

Excepcionau ! Lo Catalògue 2012 d’IDECO es sortit ! Au mes de mai, es pas mau ! Dab una mesa en pagina audaciosa !

La PAO ? Qu’es aquò la PAO ? Pensatz qu’an de temps a pèrder dab aquò dens una maison d’edicion ? Pffff ! Etz tots bobo !

Challenge

Article redigit l’estiu passat, tirat de la reserva…

Èi espiat ièr au ser los 3 darrèirs episòdis de la quatau sason de la seria americana TrueBlood. Es produsida per la cadena HBO e me sembla qu’es pas diffusida en França. A cada navèth episòdi, me disi qu’aquèra seria es tant particulara que la contar deu pas èster aisit. Vau ensajar.

L’accion se debana a nòsta epòca, en Louisiana, dens la vilòta de Bontemps. Es l’istòria de Sookie, una servidora dens un mena de restaurant rotèir. Lo son patron, Sam, s’en es enamorat. Lo son hrair, Jason, es un obsedat sexuau qu’a bicat totas las caudassas deu Comtat. La mei grana amiga de Sookie es Tara, una gojata afro-americana un chic impulsiva qu’a una mair alcolica e un cosin omosexuau a tendéncia dragqueen : Lafayette (òc, es son nom…).
Purmèir element perturbator : Sookie pòt léger dens las pensadas… Òc, es pas frequent…
Dusau element perturbator : una descuberta scientifica a cambiat lo monde. Los Japonés (enqüèra eths…) an descubert lo sang de sintèsa. La consequéncia d’aquò es pas medicau. Non non. La consequéncia es societau, pr’amor permés ren de mensh que la sortida deu placard deus vampiris ! E òc, adara an pas mei besonh de s’escondre per caçar e tuar. An un aliment de sintesi a disposicion : lo TrueBlood.

Sookie va donc encontrar lo misteriós vampiri Bill. Bill èra un ciutadan de Bontemps, mes avans la guèrra civila (qu’aperam “de sécession” en francés). Dens lo mèsme temps, Sookie va encontrar Eric, un vampiri escandinau nascut a l’epòca deus Vikings que ten adara un estanquet a Shreveport especialisat dens la clientèla vampirica. Fin finau, l’estanquet es sustot una cubertura, e Sookie apren que Bill es lo sheriff de la cinquau zòna de Loisiana.

Son braves o pas los vampiris ? Es una bona question ! Semblan aver un petit chepic dab lor navèth estatut (es pas tant aisit de non pas mei sagnar los umans vius…). I a tanben las associacions anti-vampiris. Es complicat. En mei d’aquò, las hemnas de Bontemps qu’an bicat dab eths (òc, es la navèra mòdas) son totas tuadas per un tuaire hòu. Los condés pensan qu’es lo hrair de Sookie (coma las a totas bicadas tanben…) mes non, es son amic René.

Dens la dusau sason, encontram una mena de pretressa que s’interessa a Sam, lo patron de Sookie qu’es un metamòrfe (se pòt cambiar en animau…). La pretresse a un poder estranh sus la vila, tots los poblants son desinibits, bican d’en pertot… Fin finau èra aquí per sacrifiar Sam, mes es blocada per Bill e Sookie.

Dens la tresau, los lops-garons capturan Bill pr’amor son addict au V (la sang de vampiri…), mes Bill es sauvat per lo rei deu Mississippi, qu’es fin finau lo cap deus lops-garons e que vòu préner la plaça de la reina de Loisiana. Mes Bill e Eric l’empachan e lo van sepelir dens lo beton fresc. Bill en profèita per tuar la reina de Loisiana (que s’ic a plan ganhat, la salòpa) e préner sa plaça.

Fin finau, dens la quatau, aprenem que Sookie es una hada. S’escapa deu monde de las hadas. Lo temps es passat mei rapidament dens lo monde normau e Sookie estó absenta 1 annada. I a una broisha qu’arriba a Bontemps e que se hè possedir per l’esperit d’una broisha tuada i a quauques sègles per los vampiris (qu’èran infiltrats dens la glèisa catolica !). La broisha a lo poder de har marchar los vampiris au sorelh, e aquò, es pas tarrible per èths… Sookie ensaja donc de la contrar dab l’ajuda de Lafayette qu’es èth tanben un broish (fau seguir…). Aquò fonciona, mes l’esperit de la broisha s’empara de Lafayette, tua son amiguet infirmièr-chaman e ensaja de tuar Bill e Eric. Mes Sookie es la mei hòrta.

Tot aquò per díser que m’agradaré pas de’m passejar dens lo cap d’un scenarista de serias de television…

Se tèn sa lengo, tèn la clau…

Se tèn sa lengo, tèn la clau…

Es benlèu la frasa la mei simbolica de la literatura occitana modèrna. Lo Francés an Liberté, Égalité, Fraternité, los Anglés an Dieu et mon droit, los americans deus USA se targan d’un sòbre In God We Trust, e se i avèva una Occitània, lo troçòt tirat d’I troubaire catalan serè en bona plaça dens lo Top 5 de las devisas occitanas darrèir Soi tombat, soi mòrt, es la fauta a Monfòrt mes davant Haut Peiròt ! vam caminar de cap a l’immortèla…

Un chic de frescor

Fau díser que quan escrivó aquò, lo petit Frederic Mistral avó lo nàs fin. Sabi pas se coma jo etz afogats deu navèth site d’informacion jornalet.com (mei interessant que los “lo petit-nebot de Robèrt Marti s’es copat la cama dissabte passat a l’escadença de l’amassada mesadèra deus minjaires de porpre de Ceta” de la Setmana…). S’es lo cas, avetz benlèu remarcat que los articles qu’an lo mei gran succès son los que parlan d’estandardizacion de la lenga o de subjonctiu.

L’espòrt, es pas per los intellos !

Los articles sus l’espòrt tirassejan per arribar a 100 lectors. Totun, un bon occitanista es fan de rugbí, non ? Enqüèra, lo football, compreni, a despart de las vilas coma Marselha, Bordèu, Tolosa o Montpelhièr, es pas la particularitat occitana. Mes lo rugbí !! Lo rugbí !! Mei de la meitat deus club de Top14 e ProD2 son occitans, la màger part deus jogaires deu XV francés son gessits de còlas occitanas. Aus occitanistas, lor agrada mei de légir Mid’Ol o l’Equipe. Probable.

Un article de fond sus la Liga 1 de football.

Giga Pudding

Pas nat ligam dab l’actualitat electorau…

Emocions puras

Soi tombat de cuu. Literalament. Èri pitat davant lo PC a cercar sus Internet quan, còp sec, l’èi vist. Mon cap comencèt de virar, mons dits se metón a tremolar, devoi deishar la mirga pr’amor lo cursor hasèva sus l’escran una dansa epileptica. Lo còr pataquejant, mas camas se trobèren vueitas, e tombèi. Es lo hred deu carelatge que me hit tornar préner mons esperits. Èi començat a mesurar lo pes de çò que pensavi aver vist. S’èra la vertat, s’avèvi plan vist, lo monde seré pas jamei lo mesme. Non. N’èra pas possible. Benlèu qu’avèvi bevut tròp de pomat. Totun, m’èri tienut. Èra donc la vertat.

Doçament, lentament, prudament, me soi sheitat, puish, chic a chic, me soi lhevat. Èi trapat una cadèira. Caderí pas dus còps de seguida. Lo cap baishat, sheitat sus ma cadèira, calculèi, shens gausar espiar l’escran. Pensèi aus mons pairs, a ma hemna, aus còishes qu’aurèi benlèu pas jamei. Tornèi véder la petita Marion dont m’ èri enamorat au CP, e la Laure, e totas las autas… Mon purmèir velò, mon purmèir albúm de Mariah Carey, la naishença de Fripouille, ma gata, e sa mòrt, lo puèg Mary, la Danborrada de 2010, lo palomèir, la setmana de campatge a Arcaishon dab los amics deu licèu, mon purmèir poton, lo còp quan avèvi plorat la mòrt de Sean Connery dens Les Incorruptibles de De Palma, mon purmèir concèrt (Tryo, a la Medoquina), Biréli Lagréne a las 24 heures du swing de Monsegur, un espinèir d’èrba qu’avèvi tubat dens mon lhèit, l’escalada au som de la glèisa un ser de guilanèu, la descenta de Richard Virenque dens lo Tormalet dab 10 minutas sus lo peloton e jo au bòrd de la rota, los Hobbits que tòrnan dens lo Comtat en eròis,… Emocions puras.  Mon còr anava resistir a çò que m’aprestèi a verificar ?

Lhevèi los uelhs. Èra aquí, davant jo. Èra de non pas créder. Qui auré podut créder aquò ? L’impossible èra vadut possible ; lo site d’IDECO èra estat actualizat.

Si si, lo pè de pagina d’arcuelh !

Raymond Lagardère, Gemèir de Gasconha

Ièr au ser, au cinèma Utopia de Bordèu, èm anat véder lo filme de Patrick Lavaud Raymond Lagardère, Gemèir de Gasconha. Aquèra projeccion, seguida d’un desbat, èra l’overtura de las 9au Encontras cinematograficas de l’Espace Marx-Utopia qu’an per jos-títol “La classe ouvrière c’est pas du cinéma“.

Lo filme

Lo filme es metut en imatges per Jean-François Hautin, e produsit per la SMAC e las Nueits Atipicas de Lengon (dont Patrick Lavaud es lo director). Pendent 45 minutas, Lavaud hè l’entrevista, en gascon, de Raymond Lagardère, vadut en 1925 a Sòra, dens lo massis de las Lanas des Gasconha.

Hilh de meitadèir-gemèir, Raymond Lagardèra assista a 12 ans au congrès deus sindicats gemèir que se debana a Sent Sefrian. A 14, comença d’èster meitadèir-gemèir eth-medis. Puish vaquí la guèrra de 39-45, l’aucupacion alemanda. En 1943, es recrutat per lo PCF clandestin per distribuir l’Humanité, puish s’engatja dens lo maquis lanés. A la liberacion, comença son engatjament sindicau e puja chic a chic de representant locau a secretar generau de la Federacion de gemèirs e meitadèirs deu Sud Oest (1965-1990). A costat d’aquò, estot president deu cercle obrèirs de Sent Sefrian pendent 30 ans, e elegit locau 41 ans.

Podem aver duas criticas sus la fòrma deu filme : l’imatge e la realizacion. Chic de mejans permetan pas d’aver un cameraman deus bons, e de còp l’imatge en patís. Dens la realizacion, regretam a còps lo manca de pregondor deu subjècte. Per exemple, l’engatjament sindicau o l’estatut de meitadèir-gemèir s’ameritan benlèu un chic mei de prigondor.

Lo desbat

La projeccion èra donc seguida d’un desbat. La sala èra combla (un centenat de personas). Quauquas testimoniatges de personas urosas d’enténer lo “patoés de lors pairs”, mes sustot quauquas precisions de Raymond Lagardère sus causas non ditas dens lo filme.

• Raymond Lagardère dens l’emission de Daniel Mermet Là-Bas si j’y suis.

• Raymond Lagardère, Sous les grands pins, mes espoirs, mon passé. Espace Marx Aquitaine Bordeaux Gironde, IHSA CGT, 12€.

Excitants Occitans !

S’etz pas occitanistas, avetz benlèu mancat lo buzz. Lo 6 de genèir, lo jornau esportiu francés L’Équipe hasot sa una dab un títol que tremolèt l’Occitanista convinçut : Excitants Occitans !

Sus Facebook, es la desbondada. Imaginatz, lo mot occitan emplegat en una deu  quotidian esportiu lo mei vielh de França. Lo nom de nòsta lenga, de nòste país, de nòsta amna… Vertat, a purmèra vista, es una avançada de las bonas per la visibilitat e la reconeishença. Mes perque un títol atau ? Qu’avem hèit per meritar aquò ?

Es simple, es per soslinhar la preséncia d’un nombre consequent de jogadors occitans dens l’efectiu selectionat per Philippe Saint-André (seleccionaire deu XV de França de rugbí) per l’estagi de preparacion au Tornei das 6 Nacions. Segon lo jornau, son 12 jogadors de l’Estadi Tolosan que son estats causits !

E los autes ?

Per L’Équipe, los Occitans son los jogadors tolosans. Pas mei. Que díser deus 7 jogadors de Clermont, deus 2 de Montpelhier, e deus de Castres e Tolon ? Fin finau, son pas 12 mes 23 occitans sus 30 jogadors seleccionats !

Que L’Équipe, qu’es a l’encòp un mèdia francés e un mèdia esportiu, sii pas ponchut sus la question de la geografia occitana, aquò ic podem acceptar. Mes que los Occitanistas se congratulan d’una reussita atau,…